Konu: Aşı ile korurabilir hastalıklar

AŞI İLE KORURABİLİR HASTALIKLAR


DİFTERİ:Solunum durması ile ölüme yol açan Difteri basilinin toksini ile oluşan en sık 15 yaş altında görülen bir hastalıktır. Halsizlik, ateş, boğaz ağrısı ve 3 günden sonra ağırlaşan bir hastalık tablosu oluşur. Boyunda şişlik, bademcikler üzerine gri renkte zarlar oluşur. Mikrobu taşıyan kişi ile doğrudan temas hastalığı bulaştırır. Tedaviye başlandıktan sonraki 24-48 saat sonra bulaştırıcılık özelliği ortadan kalkar. Tedavi edilmezse bulaştırıcılık 4 haftadan uzun sürer. Bademcikler üzerinde görülen zarlar bazan solunum yolunun tıkanmasına neden olur. Tedavi edilmeyen hastalarda iki hafta sonra kalp hastalıkları ve solunum felci meydana gelir.

BOĞMACA: 1 yaş altı çocuklarda ölüme yol açan üst solunum yollarını tutan bir bakteri hastalığıdır.kötü beslenme, kalabalık ortamlarda yaşam ve aşılanmamış olmak bulaşmada etkendir. Israrlı öksürük, sonrasında nöbetler, morarma, öksürürken ötücü bir ses duyulması ve kusma olur. Hasta kişinin nefesini tenefüs etmek ve bulunduğu ortamın havasını soluması ile bulaşır. Hastalık kusma ve uyku bozukluğu olduğundan çocuklarda kötü beslenme ve gelişim bozukluğuna yol açar.

TETANOS: Yeni doğanda 3-28. günlerde emme zorluğu, vücutta katılık, kasılma, konvülsiyon ile seyreden akut bir hastalıktır. Yetişkinlerde çene ve boyun kaslarında olmak üzere tüm vücutta ağrılı kasılmalar ve sertlikler görülür. Her yaştaki insanın hayatını tehdit eden basil eksotoksini ile oluşan bir hastalıktır.

· Bebek sağlıklı mı doğdu ?
· Önce normal emdi, birkaç gün sonra emmeyi bıraktı mı ?
· Kasılma ve sertlikler oluştu mu ?
· Doğumdan sonra 3-28 gün içinde öldü mü ?

Bu 4 soru evet ise bebeğiniz Neonatal Tetanos sonucu ölmüştür. Göbek kordonunun steril olmayan aletlerle kesilmesi, göbeğe kirli materyalın teması, kül toprak bastırılması, giyeceklerin kirli olması hastalık çıkış sebepleridir.

DİKKAT !!!
GEBELİKTE YAPILACAK İKİ DOZ DİFTERİ - TETANOZ (Td) AŞISI, DOĞUMUN VE GÖBEK BAKIMININ TEMİZ KOŞULLARDA YAPILMASI HASTALIĞA YAKALANMAYI ÖNLEYECEKTİR.

DİFTERİ-BOĞMACA-TETANOS ( D.B.T. ) AŞISI: Aşı kas içine uygulanır kesinlikle dondurulmaz. Birbirini izleyen üç aşı seansı içinde tüketilmelidir, bu süre bir ayı geçmemelidir. Uygulamadan sonra 48 saat boyu ateş görülebilir, o nedenle aşıdan önce ateş düşürücüler verilerek aşıya gelinmesi önerilir. Boğmaca içeriğine bağlı olarak nadiren de olsa 40 dereceye varan ateş ve ağlamalar olduğunda diğer aşılarının Difteri-Tetanos (DT) olarak yapılması gerekir.

Kontrendikasyonu: DBT’ye bağlı ensefalopati (Boğmaca bileşeni çıkarılarak takvime devam edilir.)

Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar: Aşılamadan sonra 48 saat içinde ortaya çıkan 40,5 derece ve üzerinde ateş, Hipotonik hiporesponsif atak, Konvülsiyon, Aşılamadan 48 saat sonra ortaya çıkan ve en az 3 saat süren durdurulamayan ağlama .

AŞILAMA HİZMETLERİNE VERİLEN ÖNEM VE HİZMETİN KALİTESİ ARTTIKÇA BU HASTALIĞA YAKALANAN ÇOCUK SAYISI GÜN GEÇTİKÇE AZALMAKTADIR.

POLİO ( ÇOCUK FELCİ ):Poliovirüslerin neden olduğu akut bulaşıcı bir hastalıktır. Başlangıçta ateş, baş ağrısı, boğaz ağrısı, sırtve ense ağrısı, kusma, 5 günden sonra 1 yada 2 bacakta hatta kollarda felç başlar. Ağır vakalarda solunum felci gelişir. Çevre koşullarının kötü olduğu yerleşim birimlerinde besin ve suların mikroplu dışkıyla kirlenmesi ile bulaşır. Kalabalık ortamlarda havaya yayılan mikropların solunması ile de hastalık bulaşır.

1-2 DAMLA POLİO AŞISI AĞIZA DAMLATILARAK HASTALIK KOLAYLIKLA ÖNLENEBİLİR.

· Hastalananların % 2 - % 10 ‘ unda ölüm görülür.
· Kalıcı sakatlıklar ortaya çıkar.
· Tedavisi yoktur, ortaya çıkan felçler düzeltilemez.
Ülkemizde en son Polio vakası 26 Kasım 1998 yılında Ağrı’da görülmüştür. Ülkemiz Dünya Sağlık Örgütü tarafından 51 ülke ile birlikte 21 haziran 2002 yılında Poliodan arındırılmış bölge sertifikasını almıştır.

POLİO ( ÇOCUK FELCİ ) AŞISI: Canlı virüs aşısıdır, ağızdan damla yolu ile verilir. Sudaki klor aşının etkisini bozacağından aşı yapıldıktan sonra 2 saat süreyle su verilmez, hemen emzirilebilir. Aşırı ishal olmadıkça bebeğinize polio aşısı yaptırmaktan çekinmeyiniz. Aşırı ishal durumlarında bağışıklığın tam oluşamayacağını düşünerek 4 hafta sonra tekrar 1 doz daha aşı uygulanır.

Kontrendikasyonu: HIV enfeksiyonu veya evde HIV ile enfekte kişi olması, Generalize malignhastalık, lenfoma, lösemi, konjenital immün yetmezlik yada HIV enfeksiyonu nedeniyle immün cevabın bozulduğu durumlar.
Kortikosteroidler, alkilleyici ajanlar, antimetabolitler veya radyasyon nedeniyle immün cevabın baskılandığı durumlar.
Ev temaslılarında bilinen immün yetmezlik durumu.

Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar: Gebelik.

KIZAMIK: Her yıl dünyada 1 milyonun üzerinde çocuğun ölümüne neden olan bu hastalık, solunum yoluyla, hapşırık, öksürük ve kirlenen hava ile temas bulaşma için yeterlidir. İlk başta öksürük, ateş, gözlerde sulanma, kızarıklık, ışığa duyarlılık, sonraki zamanlarda yüzde başlayan kırmızı renkli döküntüler tüm vücuda yayılır, kaşıntı olmaz, bir hafta sora döküntüler kahverengi alarak pul pul dökülür. Koplik lekeler en karakteristik özelliğidir. Kızamıktan dolayı ölüm oranı oldukça yüksektir.
Bunu tetikleyen durumlar;
· Kötü beslenme
· İshal
· Yaş


Ölümler sıklıkla hastalığın kendinden değil, eklenen bazı komlikasyonlar yüzünden meydana gelir. ( Zatürre, Pnömoni, Otitis Media’Orta Kulak İltihabı’, İshal, Malnütrisyon’Beslenme Bozukluğu, Ensefalit‘Beyin İltihabı’ ) gelmektedir.
Hasta ile diğer sağlıklı kişilerin teması araştırılıp doktora yönlendirilir ve hastalığın yayılması engellenir. Belli bir tedavisi yoktur, sadece komlikasyonlara yönelik tedavi uygulanıp destek tedavi sağlanır.

ETKİLİ KORUMA, AŞI İLE SAĞLANIR

KIZAMIK AŞISI: Aşı subcutan ( Cilt Altına ) uygulanır. Aşı açıldıktan sonra 4 saat içinde tüketilmelidir. Aşı sonrası ateş, kızamık benzeri bir döküntü ve tükrük bezlerinde şişlik olabilir. Ateş düşürücü vermek yeterlidir.

KIZAMIK-KIZAMIKÇIK-KABAKULAK AŞISI: Kol üst kısmına deltoiid kasa uyan bölgeye cilt altına (subcutan) 0.5 cc uygulanır.

KKK/KIZAMIK/KIZAMIKÇIK AŞILARI:
Kontrendikasyonu: Neomisin veya jelatine karşı anaflaktik reaksiyon, Yumurtaya karşı anaflaktik veya anaflaktoid reaksiyon (anaflaksi dışındaki yumurta alarjileri engel değildir).
Gebelik, Generalize malign hastalık, lenfoma, lösemi, konjenital immün yetmezlik ya da HIV enfeksiyonu nedeniyle immün cevabın bozulduğu durumlar.
Kortikosteroidler, alkilleyici ajanlar, antimetabolitler veya radyasyon nedeniyle immün cevabın baskılandığı durumlar.

Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar: Yakın zamanda (ürün veya doza göre 3-11 ay arasında değişebilir) kan ürünü veya immünglobulin preparatı verilmiş olması, Trombositopeni, Trombositopenik purpura öyküsü.

HEPATİT-B :Küçük yaşta geçirildiğinde kronikleşen ve ölümlere yol açan bir karaciğer hastalığıdır. İleri dönemlerde kansere yol açmaktadır, endemik bölgelerde hastalık en sık çocuklar, adölesanlar ve genç erişkinlerde görülmektedir. Tek konakçıları insanlardır, başka rezervuar yoktur.

ENFEKSİYONUN BULAŞMA YOLLARI;
· Cinsel yolla
· Kan yoluyla
· Anneden bebeğe perinatal yolla
· Yakın temas yoluyla
RİSK GURUPLARI;
· Sağlık çalışanları
· Damar yoluyla uyuşturucu kullananlar
· Çok sayıda cinsel eşi olanlar
· Para karşılığı cinsel ilişkide bulunanlar
· Sık kan ve kan ürünü kullanmak zorunda olanlar
· Diyaliz hastaları
· Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler
· Taşıyıcılar ile yakın teması olanlar
· Taşıyıcı annenin bebekleri
· Yetiştirme yurdu, Islah evleri ve Ceza evlerinde yaşayanlar

KORUNMA, SÜRVEYANS VE BULAŞMADA AŞININ ÖNEMİ BÜYÜKTÜR

Spesifik bir tedavisi yoktur, o yüzden aşının önemi bir kat daha artmaktadır. Aşı DNA tekniği ile üretilmiştir. Aşı uygulaması tüm ülkelerde rutin aşı uygulamasına alınmış olup, 1997 yılından itibaren sıfır yaş gurubuna doğar doğmaz aşılamaya başlanmıştır.

HEPATİT B AŞISI: Deltoit bölgeye kas içine uygulanmaktadır. İnaktif bir aşı olup, diğer aşılarla birlikte yapılabilir, yan etkisi yoktur. En sık görülen yan etkisi aşı uygulama yeri ile ilgilidir, iritasyona bağlı kızarıklık şişlik ve sertlik olabilir.

Kontrendikasyonu: Ekmek hamuru mayasına (Saccharomyces serevisiae) anaflaktik reaksiyon.

Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar: Yoktur.

ÜÇ DOZ AŞI İLE HER ŞEYİ DEĞİŞTİREBİLİRSİNİZ

TÜBERKÜLOZ (VEREM): BCG aşısı uygulanarak, önlenebilen bir hastalıktır.Tbc basilinin neden olduğu, güneş ışığına yada U.V ışınına, ısıya dayanıksız, ancak aside dayanıklı bir etkendir. Oksijeni çok sever, en çok akciğerler olmak üzere kemik, eklem ve beyin en çok etkilenen bölgelerdir. Hastalığın başlangıcı sinsidir, tedavi ile düzelemeyen zatürre, iki haftadan uzun süren öksürük, aile bireylerinden birinin tüberküloz olması, bu hastalıktan şüphelenilmesini gerektirir. Kesin tanı ancak laboratuar bulguları ile konur. Hastalık aktif tüberküloz olan kişinin öksürük ve havaya yayılan mikropların solunumu ile bulaşır. Kötü ve yetersiz beslenen bebek ve erişkinlerin hastalığı ağır geçirmesi olasıdır.

B.C.G. AŞISI:

BCG aşısı sol kol omuz bölgesine, deri içine (intradermal) uygulanır, sulandırıldıktan sonra +2 / +8 derecede ve karanlıkta korunmak şartıyla 6 saat içinde kullanılabilir. 1 yaş altı çocuklarda 0,05 ml, 1 yaş üstü çocuklarda 0,1 ml uygulanır. Uygulamadan sonra 5-6 mm büyüklüğünde bül (kabarıklık) oluşmalıdır.

BCG Aşısı, doğumdan itibaren yapılabilir, ancak uygulama kolaylığı, daha az komplikasyon olması ve immünite daha kuvvetli gelişmesi için 2. ayın bitiminde uygulanmalıdır. BCG Aşısı, 3. aydan sonra yapılacaksa ppd ile tüberkülin Cilt testi yapıldıktan sonra sonucuna göre uygulanır.
İmmün yetmezlik durumlarında aşı yapılmamalıdır. Kızamık/KKK aşısı ile birlikte yapılabilir. Ancak önce Kızamık/KKK yapılmışsa en az 1 ay sonra BCG yapılmalıdır. Aşı sonrası kabuklaşmanın iyileşmesi 3 ay sürebilir. Derin iltihap ve koltuk altında, boyunda şişme olduğunda en yakın zamanda çocuğunuzu Verem Savaş Dispanserine götürünüz, yara üzerine ilaç koymayınız, yaranın üzerini açık bırakınız veya steril bir bez örtünüz.

Kontrendikasyonları: Jeneralize malign hastalık, lenfoma, lösemi, immün yetmezlik ya da HIV enfeksiyonu nedeniyle immün cevabın bozulduğu durumlar.
Kortikosteroidler, alkilleyici ajanlar, antimetabolitler veya radyasyon nedeniyle immün cevabın baskılandığı durumlar.
Gebelik.

Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar: HIV enfeksiyonu riski altındaki kişiler.

BU HASTALIKLARA KARŞI MUTLAKA BAĞIŞIKLAMA SAĞLANMALIDIR
TAM AŞILI ÇOCUK
1’er doz BCG ve KKK, 3’er doz DBT, Polio aşısı, Hepatit-B ve Hib aşılarının tamamını almış olarak tanımlanmaktadır.

Bulaşıcı Hastalıklardan Aşı ile korunamayan ve günümüzün en önemli toplum sağlığı sorunlarını teşkil eden FRENGİ-LEPRA-AİDS gibi hastalıklarla mücadele etmekte amaçlarımız arasındadır.

www.bolusaglik.gov.tr