Soru: Günümüzde bey dis islerde, hanim da iç islerde çalisiyor. Böylece kocanin disaridan getirdigini hanim içeride yemege dönüstürüp birlikte yiyorlar.
Sayet kocanin getirdiklerinde haram varsa hanim ve çocuklar bundan sorumlu olabilirler mi?

Kazanci getiren beydir. Sorumlu da bey olmasi gerekmez mi? Bu konuda hanimlari süpheden kurtaracak saglam bilgiye ihtiyacimiz var. Bizi aydinlatirsaniz seviniriz.

Cevap: Önce bey ile hanimin bastan harama karsi duruslarini gözden geçirelim. Sonra haklarindaki hükümleri açiklayabiliriz.

Bilindigi üzere Islam'da ailenin reisi erkektir. Bu itibarla erkek, dis islerde çalisip kazanacak, reisi olma sorumlulugunu yüklendigi ailenin geçimini helal yoldan kazanacak, harama asla yönelmeyecek, haram kazancin sorumlusu kendisi oldugunun hep farkinda olacaktir.

Evdeki isleri yürütmekle görevli hanim ise kocasinin getirdigi helalle yetinecek, onu harama zorlayacak istek ve israf içinde olmayacaktir. Taraflarin bastan harama karsi duruslari böyle olacaktir.

Hanimin karsi olmasina ragmen kocanin kazancinda haram söz konusu olursa, bunun sorumlusu harami istemeyen hanim degil, tercih eden bey olacak, hanima ve çocuklara bir haramlik söz konusu olmayacaktir. Bakara Suresi ayet 233'te, evdeki çocugun ve ona bakan annenin ihtiyaçlarini karsilamanin aile reisi olan babanin sorumlulugunda oldugu bildirilmistir. Ancak çocuklar büyüyerek çalisip kazanacak duruma gelince, artik haramdan yeme ruhsatinin bittigini düsünerek kendileri helalden kazanmaya yöneleceklerdir. Meshur fikih alimlerinden Ibn-i Abidin'in Reddü'l-Muhtar'in da bu konu söyle ifadesini bulur:

- Kocasinin helal olmayan bir yolla getirmis oldugu yiyecegi yemesinde, giyecegi de giymesinde hanim için bir vebal söz konusu degildir. Günah sadece haramdan kazanan kocaya aittir. Hanima haramlik yoktur. (Reddü'l-Muhtar-5: 247)

Ancak burada hanima düsen mühim tavir, beyini harama zorlayan ahirzaman kadinlarindan olmamaya dikkat etmesidir. Çünkü beyini harama zorlayan ahirzaman kadinlarinin da olacagini Efendimiz (sas) haber vermis ve bu kadinlarin aile reisine karsi baskilarini da söyle anlatmistir:

- Öyle bir zaman gelecek ki, aile reisinin ahirette azap görmesine hanimi ve çocuklari sebep olacaktir!

Demisler ki: Bir aile reisinin hanimi ve çocuklari kendisinin azap görmesine nasil sebep olurlar? Söyle açiklamis sebep oluslarini:

- Çevredeki haram-helal tanimadan lüks ve israf içinde yasayanlara bakarlar, ihtiyaç olmayanlari da ihtiyaç gibi görüp istemeye baslarlar. Helal kazanciyla bunca istekleri karsilayamayan aile reisi de bu defa harama yönelmeye kendini mecbur sanir, böylece ailesinin zorlamasiyla kazandigi haramlarla kendini azaba müstahak hale getirmis olur!

Demek ki, ihtiyaci esas alarak iktisatla yasayan hanimlar, beylerini harama zorlayan ahirzaman kadinlarindan olmazlar. Çünkü helalle geçinmeye razilar. Buna ragmen yediklerinde giydiklerinde haram bulunursa sorumlusu kendileri olmazlar. Çünkü beyin kendi tercihi oluyor haram kazanç!

Bundan dolayi mahalledeki hanimlar, beyinin kazancinda haram var, diyerek komsu hanima misafirlige gitmekten cayamazlar. Çünkü hanimin misafirlerine ikrami kendine ait helal kisimdan sayilir, haramlik süphesi hanimin ikraminda söz konusu olmaz.

Hatta hanimin yediginde giydiginde haramlik söz konusu olmadigindan dolayidir ki:

"Maneviyatta kadin mi daha kolay yükselir erkek mi?" sorusuna verilen cevapta; "Kadin daha kolay yükselir, çünkü kadinin midesinde haram yiyecek, sirtinda da haram giyecek ihtimali yoktur. Bunlarin hepsinin sorumlusu da beydir. Beyini harama zorlamayan hanimin yediginde giydiginde hep helallik söz konusudur" denmekte, böylece hanimlara merak ettikleri müjdeli bilgi de verilmis bulunmaktadir. a.sahin@zaman.com